Red het Mans Kapbaarg Mozaïek
Met dank aan Marinus Blaak van De Geleraaf
Bent u liefhebber van de avonturen van Mans Kapbaarg, 'n grootsten leugenbuul van
't Tukkerland? Help dan mee het Mans Kapbaargmozaïek in Almelo te behoeden
voor de ondergang. Het Mans Kapbaargmozaïek is een unieke 500 meter lange
tunnelwand met mozaïektableaus waarop de avonturen van Mans Kapbaarg worden
verbeeld met hergebruikte materialen. Tot stand gekomen op initiatief van de
Stichting Stadsherstel Almelo en uitgevoerd door leerlingen toegepaste vormgeving
van het ROC Oost Nederland onder leiding van docent Ineke Pezie. Ze deden negen
jaar over het mozaïek, dat bestaat uit vele kunstwerken op zich.
Helaas blijken verkeerde hechtmaterialen te zijn gebruikt en door de invloed van het
weer dreigt het Mans Kapbaargmozaïek langzaam maar zeker uit elkaar te vallen.
De gemeente Almelo onderhoudt het kunstwerk, maar er is geen houden aan. Het
brokkelt sneller af dan Napoleons keizerrijk!
Twee ton is nodig om het Mans Kapbaargmozaïek te behouden, en een aantal
gemotiveerde vrijwilligers. De gemeente draagt de helft bij aan de kosten van herstel,
voor de andere 100.000 euro doen we een beroep op donateurs en fondsen. Zodat
ook de jeugd van morgen fan kan worden van Mans.
De geschiedenis van Mans Kapbaarg
Dit ‘stripverhaal aan de openbare weg’ verbeeldt de geschiedenis van Mans Kapbaarg, een Almelose jongeman die door conscriptie (verplichte inschrijving voor militaire dienst) in het internationale leger van Napoleon terechtkwam en deelnam aan veldtochten van de Fransen naar Spanje en Rusland en de slag bij Waterloo. Dat betekende, behalve een opeenstapeling van avonturen, bijna twee eeuwen geleden ook een veelheid aan overweldigende indrukken van volkomen onbekende landen, volken en culturen. Toen Mans na de hitte van Spanje en de kou van de barre Russische winter na vele jaren rondzwerven als een verlopen kerel thuiskwam, kon hij niet meer wennen aan een normaal huiselijk en werkzaam leven. 's Avonds vertelde hij in de kroegen over zijn wederwaardigheden, zolang de toehoorders ervoor zorgden dat zijn glaasje werd bijgevuld en zijn tabakspijp kon blijven smoren. Dat hij daarbij de waarheid weleens geweld aandeed is te begrijpen: het ging om niet-controleerbare, fantastische en juist daardoor zo boeiende verhalen - bij winterdag voor de open haard - met steeds nieuwe staaltjes van verteltechniek doorverteld, bijgeschaafd, aangedikt, opgesmukt tot in het absurde. Meester G.B. Vloedbeld heeft op zijn beurt flarden van die verhalen opgediept uit zijn jeugd, ze samengevoegd en ze nog eens op zijn manier naverteld...... Mans mag dan wel ‘den grootsten leugenbuul van Twente’ worden genoemd, in feite was hij de grootste fantast, volgens de traditie waarin de vertellers-an-den-heerd hun verhalen vaak kleurden. Zo, als één van de grootste vertellers in het land van de sagen en de volksverhalen, is hij het symbool van een belangrijk aspect van de Twentse cultuur.
De totstandkoming van het tunnelmozaïek
Voorzitter K. Witsenburg van de Stichting Stadsherstel Almelo kwam met het idee Mans Kapbaarg te vereeuwigen op de wanden van de spoorwegtunnel in de Wierdensestraat. Ineke Pezie, docent toegepaste vormgeving van het ROC Oost- Nederland - de vroegere ‘Deva’ vakschool - dacht direct aan mozaiëken, als examenopdracht te ontwerpen en uit te voeren door haar leerlingen. Negen jaren bleken nodig om de tunnelwanden vol te krijgen met taferelen uit de avonturen van Mans Kapbaarg, afgewisseld door panelen met - ook al gefantaseerde - Twentse symbolen. Belangrijk is, dat ze zijn gemaakt van afgedankte materialen: oude wand- en vloertegels, dakpannen, kiezelstenen, kruikjes, flesjes, spiegelglas, nummerplaten van auto's, kapotte klompen en zelfs een stukje verknipte deurmat... Stuk voor stuk zijn het kunstwerkjes geworden, waarin de fantasie van de vaak nog jonge kunstenaars de humor van de Kapbaargverhalen prachtig aanvult en er veel nieuwe elementen aan toevoegt.
Restauratie van het mozaïek
Het mozaïek is gemaakt in de periode 1993-2001. In de loop der jaren heeft het veel te lijden gehad van weersinvloeden: vocht, zon, vorst, temperatuurverschillen. Hierdoor is het mozaïek in slechte staat gekomen, zo slecht dat het in de huidige constructie niet te behouden is. Er is gezocht naar een oplossing voor behoud op langere termijn. Deze is gevonden in restauratie van het mozaïek, door het bestaande materiaal met speciale lijm op nieuwe vochtwerende platen te maken.
Financiën voor de restauratie
Restauratie van het mozaiëk is een tijdrovende klus. Deze wordt grotendeels uitgevoerd door vrijwilligers uit de Almelose gemeenschap. De kosten van herstel van het mozaïek, zoals nieuwe platen, lijm, voegmateriaal en ander materiaal zijn begroot op ca. € 200.000. De helft van dit bedrag wordt bijgedragen door de gemeente Almelo. Voor het resterende deel is de Stichting Herstel Mans Kapbaargmozaïek op zoek naar fondsen en donateurs. Draagt u bij aan het behoud van dit bijzondere Almelose kunstwerk?
Contactgegevens
Stichting Herstel Mans Kapbaargmozaïek
Wierdensestraat 126
7604 BM Almelo
Telefoon: 0546-813 524
manskapbaarg@gmail.com
Rekeningnummer: 12.17.04.475 (Rabobank Almelo)
Royale gift van Inner Wheel!
Het Mans Kapbaargproject is populair in Almelo. Veel particulieren maken giften over maar ook serviceclubs steken graag de handen uit de mouwen voor dit goede doel. Op 23 september 2011 overhandigde voorzitter Maria Wiegman het bedrag van maar liefst € 4200 aan voorzitter Miel Westenberg. De 45 inventieve dames van Inner Wheel hebben dit opgebracht door een buffet te organiseren, heerlijke wijn te verkopen en een tweedehands boekenmarkt op touw te zetten. Op de foto Maria Wiegman, Ineke Pezie - onder wiens leiding het originele project vorm kreeg - en Miel Westenberg, die het bedrag zichtbaar tevreden in ontvangst nam.
Oud & Nieuw
Een nieuw en een oud paneel. In een oogopslag wordt het verschil duidelijk. Het oude paneel is - voor de geïnteresseerden onder ons - van betonplexplaat. De naam doet het niet vermoeden maar het is van hout en werd gebruikt voor bijvoorbeeld bekisting. Onder invloed van met name vocht, gaat het rotten zoals duidelijk te zien is. Het nieuwe paneel is van materiaal dat Etherbacker heet en komt van Eternit. Het is een robuuste plaat van 12 mm waarop aan de achterkant een aantal regels is bevestigd. Die regels zijn 12 mm dik en zorgen ervoor dat de panelen goed geventileerd worden en de rot niet weer toeslaat. De panelen - en vooral de grote exemplaren - zijn loodzwaar.
Pittige klus
Iwan Veneman, die het hele project aanstuurt is medio oktober 2011 begonnen met het terugplaatsen van de grootste platen. Geholpen door stevige vrijwilligers die niet terugdeinzen voor heel veel kilo's. Geen job voor fragiele types. Op de foto is goed te zien hoe imposant de panelen zijn. Iwan citerend: 'Ik heb het blanke zweet al op mijn rug staan, alleen al om ze in mijn bus te krijgen.'
Liefhebbers
Een blik op een aantal vrijwilligers van het Mans Kapbaargproject. Ze werken in een oude fabriek aan de Industriestraat. Op de foto's is goed te zien hoe geconcentreerd en vol overgave ze aan het werk zijn. De werkomstandigheden zijn prima al is het 's winters aan te bevelen thermisch ondergoed te dragen. Iwan houdt ze dan op temperatuur met hete koffie en thee.
